ΡΩΜΙΟΙ (Γιατί Ρωμιοί)

16 Μαΐ 2015

Οι Τσιρακάκηδες ("Τσιρακιανοί") της Σφάκας, ο προεστός Μανώλης Τσιρακάκης και η εθνικοπατριωτική του δράση



Οι Τσιρακάκηδες ("Τσιρακιανοί") της Σφάκας, ο προεστός Μανώλης Τσιρακάκης και η εθνικοπατριωτική του δράση


Καθώς τα χωριά της Σητείας φθίνουν δημογραφικά και καθώς η μόνιμη αστυφιλία αλλά και συνεχιζόμενη ολιγοτεκνία πλήττουν ολοένα και περισσότερο τον κοινωνικό ιστό της υπαίθρου αρχίζουν και εκλείπουν σπουδαίες οικογένειες που άλλοτε διαδραμάτιζαν καθοριστικό ρόλο στη ζωή κάποιων κοινοτήτων. Σε προηγούμενο άρθρο αναφερθήκαμε στη γενιά των Μαριδάκηδων ("Μαριδιανών") της Σφάκας και των Μέσα Μουλιανών που ανέδειξε επιφανείς προσωπικότητες που άφησαν το στίγμα τους στην τοπική κοινωνία της επαρχίας μας. Μια τέτοια σημαντικότητα προσωπικότητα υπήρξε ο παπά-δάσκαλος Εμμανουήλ Ι. Μαριδάκης τη ζωή και το εργό του οποίου παρουσιάσαμε σε δύο προηγούμενα φύλλα της εφημερίδας "ΝΕΑ ΕΠΑΡΧΙΑ". Στο σημερινό άρθρο θα αναφερθούμε σε μια ακόμα επιφανή οικογένεια της Σφάκας, σε μια αρχοντοοικογένεια που ανάδειξε προσωπικότητες σε όλο το φάσμα του δημόσιου βίου.

Πρόκειται για την "εξεπίφανη" οικογένεια των Τσιρακάκηδων. Γενάρχης, γεννήτορας, αυτής της γενιάς υπήρξε ο Ιωάννης Τσιρακάκης (Τσιρακογιάννης) του οποίου το πραγματικό όνομα ήταν Περράκης. Ο Ιωάννης Τσιρακάκης γεννήθηκε στη Σφάκα, κατ' εκτίμηση, λίγο πριν το 1800. Δούλευε όμως ως τσιράκι, δηλαδή μαθητευόμενος μάστορας και του δόθηκε το παρωνύμιο "Τσίρακας". Τα παιδιά του άρχισαν να τα αποκαλούν τσιρακάκια, απ' όπου προήλθε και το επώνυμο Τσιρακάκης.  Είχε δε ο Ιωάννης Τσιρακάκης (Τσίρακας ή Τσιρακογιάννης) την αγαθή τύχη να αποκτήσει δέκα τέκνα, πέντε άρρενα και πέντε θήλεα. Τα εξής:


 α) Μανώλης Τσιρακάκης που η φύση τον προίκησε από απίστευτη εργατικότητα και διορατικότητα ώστε γρήγορα οι εμπορικές και επιχειρηματικές (για τα δεδομένα της τότε εποχής) του δραστηριότητες απλώθηκαν πέραν των στενών ορίων των βορεινών χωριών και για τον οποίο θα μιλήσουμε στη συνέχεια

β) Ο Πέτρος ο Τσιρακάκης που παρέμεινε στη Σφάκα στη συνοικία "Μεσοχωριά" και τον θυμούνται οι παλιότεροι για τον περίφημο ναργιλέ που κάπνιζε ώς το τέλος της ζωής του

γ) Ο Δημήτρης που πήγε στην Τουρλωτή και κράτησε το επώνυμο Περράκης (παππούς του Μήτσου του Περράκη, γνωστού παλιού δασκάλου της Τουρλωτής)

δ) Ο Μιχάλης Τσιρακάκης που παντρεύτηκε και εγκαταστάθηκε στη Μυρσίνη και από τον οποίο προήλθαν οι Τσιρακάκηδες της Μυρσίνης

ε) Ο Γιώργης Τσιρακάκης που παντρεύτηκε και εγκαταστάθηκε στη Σμύρνη της Μικράς Ασίας αλλά διατηρούσε σχέσεις με την Κρήτη γεγονός που αποδεικνύεται ότι τα παιδιά του προσέφυγαν στη Σφάκα μετά την καταστροφή του '22. Ένα από τα παιδιά του ήταν ο Βαγγέλης Τσιρακάκης τον οποίο ο γράφων τον παρόν άρθρο τον θυμάται και τον οποίο τον αποκαλούσαμε όσο ζούσε ο "Βαγγέλης ο Σμυρνιός" . Παιδιά του Βαγγέλη Τσιρακάκη η Φωτεινη και η Αλεξάνδρα.

στ) Η Ουρανία η Φραγκιαδάκαινα μητέρα του Φραγκιαδομιχάλη

ζ) Η Ανεζίνη που παντρεύτηκε κάποιον Κουρουπάκη και έμεινε γνωστή στο χωριό ως Κουρουπανεζίνα (με χαρακτηριστικό ότι "έβγαζε πολλές μαντινιάδες")

η) η Μαρία η Τσιρακάκη που παντρεύτηκε το Μαστοροχατζή και ήταν ή μάνα του Μαστοροαλεξαντρή (Αλεξάνδρου Μαστοράκη)

θ) η Αυγουστίνα που παντρεύτηκε στη Σκιά (Συκιά) τον Πετρουλάκη ο οποίοςαργότερα εγκαταστάθηκε στην πόλη της Σητείας

η) και ένα ακόμα παιδί - κορίτσι που παντρεύτηκε και εγκαταστάθηκε στους Σκλάβους και που ερχόταν συχνά στη Σφάκα και την ξέραμε σαν "την Σκλαβιανή". Στην Κατοχή όμως ξαναγύρισε στη Σφάκα όπου και πέθανε.

Από τα δέκα αυτά παιδιά του Γιάννη Τσίρακα ή Τσιρακάκη ξεχώρισε όπως είπαμε ο Μανώλης Τσιρακάκης ο οποίος έκαμε με τη σειρά του 8 παιδιά:

α) Τον Ιωάννη Τσιρακάκη (που αγόρασε από τους Τούρκους τον Πύργο στη Σφάκα και που τον πούλησε αργότερα στο Νίκο Δρόσο, ο Νίκος Δρόσος είναι ιδιοκτήτης του Πύργου έως σήμερα)

β) την Όλγα Τσιρακάκη που παντρεύτηκε τον Γεώργιο Μαριδάκη γιο του παπά-Μαριδάκη και απέκτησε παιδιά το Μανώλη (Γενικός Διευθυντής ΕΛΤΑ όλης της Κρήτης), την Ειρήνη (που παντρεύτηκε τον Γιώργη Βυριτζάκη, αστυνομικό), τη Ζηνοβία (που παντρεύτηκε το Μανώλη Μαστοράκη, ταχυδρομικό) και τη Μαρίκα

γ) την Πιπίνα που παντρεύτηκε το δάσκαλο Χατζηδάκη από τη Λάστρο

δ) το Γεώργιο Τσιρακάκη (πατέρα της Ροδάνθης που είχε μέχρι λίγες δεκαετίες πριν την ταβέρνα Κοχύλια στο Μόχλος, του Μανώλη του Τσιρακάκη - διευθυντή στο ΙΚΑ και του Γιάννη του Τσιρακάκη - Τσιρακογιάννη της Σφάκας)

ε) τον Στρατή που ήταν ξακουστός δικηγόρος με μεγάλη κοινωνική και φιλανθρωπική δραστηριότητα στη Νεάπολη Λασηθίου (γιός του ήταν ο Μανώλης ο Τσιρακάκης που έκανε μεγάλη και λαμπρή καριέρα στο δικαστικό σώμα)

στ) την Καλλιόπη

ζ) την Αικατερίνη και

η) την Ειρήνη η οποία παντρεύτηκε τον Γεώργιο Κατσούλη και απέκτησε παιδιά τον Εμμανουήλ Κατσούλη (διακεκριμμένο γιατρό, χειρούργο Οφθαλμίατρο), το Μιχάλη Κατσούλη (Επιχειρηματία τεχνικών εταιρειών), τη Ζηνοβία (Υπάλληλο Υπουργείου Δημοσίας Τάξης) και την Κατίνα (Έμπορο στη Σητεία).

Ο Μανώλης Τσιρακάκης όμως άφησε ανεξίτηλο το στίγμα του στην περιοχή των βορεινών χωριών και ειδικότερα στη Σφάκα και το Μόχλος. Υπήρξε εμπνευσμένος επιχειρηματίας και ασκούσε πολλές και ποικίλες δραστηριότητες στην ευρύτερη περιοχή. Πηγαινοερχόταν κάθε εβδομάδα στο Ηράκλειο με μια φοράδα και έκανε, όπως λέγουν, τη διαδρομή Σφάκα-Ηράκλειο μέσα σε μια μέρα με το άλογο αυτό. Έκλεινε συμφωνίες ενώ τα εμπορεύματα του φτάνανε στο Μόχλος με πλοιάριο και από εκεί διοχετεύονταν σε όλα τα βορεινά χωριά, αλλά και σε άλλα μέρη της επαρχίας Σητείας (πχ. Ρουκάκα). Είχε στην κατοχή του 3 φάμπρικες (ιππήλατα ελαιουργεία), μια στην τοποθεσία Πύργος στη Σφάκα (την οποία αργότερα κληρονόμησε η κόρη του Όλγα και η οποία πέρασε έπειτα στην κόρη της Ζηνοβία που την μετέτρεψε σε σπίτι), μία στην τοποθεσία Μουρί (εκεί ακριβώς που είναι σήμερα το Ξενοδοχείο Κρήσσα Γειτονία) και μιά στο Μόχλος πίσω από το σπίτι του Τσιρακογιώργη.

Η φοράδα αυτή του Μανώλη Τσιρακάκη αργότερα την πήρε ο γιος του Γεώργιος Τσιρακάκης (δηλαδή ο πατέρα της Ροδάνθης, ο γνωστός Τσιρακογιώργης) την οποία επιτάξανε στο Μικρασιατικό πόλεμο και την χρησιμοποιούσε ο Γεώργιος Τσιρακάκη  (Τσιρακογιώργης -  είχε επιστρατευτεί και αυτός)

Ο Μανώλη Τσιρακάκης ήταν υπόδειγμα εργατικότητας και λένε ότι "ο ίδρως δεν εστέγνωνε από το ποκάμισο ντου". Είχε πολλούς εργάτες στη δούλεψη του και με διάφορες αγοραπωλησίες απέκτησε ένα μεγάλο μέρος από τον κάμπο του Μόχλους (κάποιοι λένε ότι κατείχε πάνω από το μισό κάμπο στο Μόχλος, πιθανόν όμως αυτό να είναι υπερβολικό).

Χαρακτηριστικό γνώρισμα του Μανώλη Τσιρακάκη είναι ότι διατηρούσε καλές σχέσεις με την Οθωμανική Διοίκηση στο Ηράκλειο γεγονός που του επέτρεπε να κλείνει ευκολότερα διάφορες εμπορικές και επιχειρηματικές συμφωνίες


Εθνικοπατριωτική δράση: 
Ο Μανώλης Τσιρακάκης είχε συμμετάσχει στις συμφωνίες με τους Τούρκους στη Σπίνα Λόγκα για ανταλλαγή ομήρων επαναστατών και ότι μετά το ξέσπασμα της Επανάστασης στην Ανατολική Κρήτη με χρήματα του Μανώλη Τσιρακάκης αγοράστηκαν τα πολεμοφόδια των επαναστατών της Επαρχίας.
Επίσης την περιουσία στην περιοχή του Μόχλους την απέκτησε αγοράζοντας την από Τούρκο τσιφλικά όταν ειδοποιήθηκε από το Αιγυπτιακό Προξενείο και ο Τούρκος και ο Καταπότης και ο Ρουσέλιος ότι επίκειται ανταλλαγή των πληθυσμών (σύμφωνα με αφήγηση του Ιατρού Γεωργίου Καταπότη) και έτσι κατέβαλε την αξία των κτημάτων ο Μανώλης Τσιρακάκης (που ήταν ο μοναδικός που διέθετε τόσο μεγάλα ποσά) και παράλληλα παραχωρήθηκαν οι δυο μεγάλες εκτάσεις σέ Καταπότη και Ρουσέλιο (Ζερβάκη) (που και οι δυό ήταν στελέχη του Ελευθ Βενιζέλου) για την ενημέρωση - διεκπεραίωση των διαδικασιών.
Σήμερα σώζεται από τον Ιωάννη Φραγκιαδάκη, τον γιο της Ροδάνθης και εγγονό του Τσιρακογιώργη το διανεμητήριο συμβόλαιο του Μανώλη Τσιρακάκη προς τα 8 παιδιά του, και πραγματικά τα διανεμόμενα κτήματα είναι αναρίθμητα

Νίκος Ε. Μαστοράκης


Βιβλιογραφία
1) Διηγήσεις Μιχαήλ Γ. Κατσούλη,
2) Διηγήσεις Ιωάννη Γ. Φραγκιαδάκη,
3) Διηγήσεις Ζηνοβίας Μαστοράκη-Μαριδάκη
4) Διηγήσεις Νικολάου Μαστοράκη του Αλεξάνδρου