ΡΩΜΙΟΙ (Γιατί Ρωμιοί)

3 Μαΐ 2015

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΜΑΞ ΠΛΑΝΚ: Ο κορυφαίος ερευνητής Νίκος Λογοθέτης σταματά τα πειράματα στους πιθήκους

Ο κορυφαίος ερευνητής Νίκος Λογοθέτης σταματά τα πειράματα στους πιθήκους

 

 

Γράφει: Βάσω Μιχοπούλου

H είδηση ήρθε μέσω του ενημερωτικού δελτίου του φημισμένου ερευνητικού Ινστιτούτου Μαξ Πλάνκ στη Γερμανία. Ο κορυφαίος Έλληνας καθηγητής Νίκος Λογοθέτης, ο διάσημος εξερευνητής της σκέψης, που με τη βοήθεια της μαγνητικής τομογραφίας κατάφερε να κάνει το μεγαλύτερο άλμα στην κατανόηση του μηχανισμού του πιο πολύπλοκου και πολυτιμότερου οργάνου μας, του εγκεφάλου, περιορίζει στο εξής την έρευνά του στον εγκέφαλο των τρωκτικών, μετά από 19 ολόκληρα χρόνια  διερεύνησης του εγκέφαλου των  πρωτευόντων θηλαστικών (πιθήκων).

Να θυμίσουμε ότι ο καθηγητής και διευθυντής του Ινστιτούτου Μαξ Πλανκ Βιολογικής Κυβερνητικής στο Τίμπινγκεν (Tübingen) της Γερμανίας, βρίσκεται στην πρωτοπορία αυτού του πιο σύγχρονου κλάδου της Βιολογίας, με τη χρήση ενός πανίσχυρου επιστημονικού  "όπλου", της λειτουργικής Μαγνητικής Τομογραφίας (fMRI από τις αγγλικές λέξεις functional Magnetic Resonance Imaging).

Οι πρώτοι που κατάφεραν να παρακολουθήσουν απευθείας τη λειτουργία των νευρώνων των πιθήκων, ενώ παράλληλα διενεργούσαν fMRI (μαγνητική τομογραφία), και να διαπιστώσουν την αντιστοιχία μεταξύ σημάτων fMRI και δραστηριότητας των νευρικών κυττάρων ήταν ο καθηγητής με την ομάδα του. Με άλλα λόγια ο Έλληνας επιστήμονας  υπήρξε ο πρώτος που κατάφερε να «δει» τον  εγκέφαλο των πρωτευόντων την ώρα ακριβώς που «σκέπτεται» έχοντας στα χέρια του, μέσω της fMRI, ένα βίντεο λειτουργίας και όχι απλές ακίνητες εικόνες της υπό μελέτη περιοχής και να κάνει την αναγωγή στον ανθρώπινο εγκέφαλο .

Η πρόσφατη απόφασή του να επικεντρώσει την έρευνά του μόνο στη μελέτη των νευρικών δικτύων των τρωκτικών έρχεται ως  αποτέλεσμα της ατέρμονης και ασφυκτικής πολύχρονης πίεσης που δέχεται ο ίδιος, αλλά και η ερευνητική  του ομάδα από ακτιβιστές  φιλόζωους που διαμαρτύρονται για τα δικαιώματα των ζώων,  την ίδια ώρα  που η  διεθνής επιστημονική κοινότητα στέκεται απαθής, δεν αντιδρά και επιδεικνύει μεγάλη ανοχή απέναντί τους.

Οι επιστήμονες καταγγέλλουν ότι  συχνά πέφτουν θύματα παράνομων ενεργειών από τους  ακτιβιστές και τους κατηγορούν για  παραβίαση της ιδιωτικής τους ζωής, για κλοπή επιστημονικών εγγράφων, ακόμη και σκόπιμη πρόκληση αγωνίας στα πειραματόζωα με σκοπό να κινηματογραφήσουν υποτιθέμενα  βασανιστήρια ή αφύσικες συμπεριφορές, ενώ οι ίδιοι συνεχίζουν ταυτόχρονα να δημοσιεύουν  στα ΜΜΕ αβάσιμες, παραπλανητικές  και προσβλητικές κατηγορίες για επιστήμονες και επιστημονικές δράσεις, χωρίς να αμφισβητούνται από κανέναν. Όπως φαίνεται οι ελπίδες για την επικράτηση της λογικής είναι ασθενείς, καθώς η παραπληροφόρηση και η υπερβολή στο διαδίκτυο, δείχνει να είναι ο κανόνας.

Η επιστημονική κοινότητα δεν προχωράει στην ποινική δίωξη των ακτιβιστών που προβαίνουν σε παρανομίες, γενικά αδρανεί και αφήνει τα μέλη της να διασύρονται, προσπαθώντας να τα εφησυχάσει, θεωρώντας πως αυτού του τύπου οι αντιδράσεις είναι ένα "μπαλόνι" που θα ξεφουσκώσει. Οι ερευνητές όμως δεν μπορούν να είναι ήσυχοι όταν κατηγορούνται ως εγκληματίες και βασανιστές ζώων και θεωρούν μεγάλο ατόπημα της διεθνούς επιστημονικής κοινότητας το ότι εδώ και δεκαετίες δεν δραστηριοποιήθηκε για να προλάβει τέτοιου είδους αντιδράσεις και δεν έβαλε επί τάπητος τους σωστούς νόμους και τους κανονισμούς που διέπουν την επιστημονική έρευνα  και  που την εναρμονίζουν με τους κοινωνικούς κανόνες.

Η συζήτηση ανάμεσα στους πολέμιους και τους υποστηρικτές των πειραμάτων σε ζώα είναι συνεχής και καθόλου παραγωγική. Πολλές φορές  η κοινωνία γίνεται μάρτυρας υπερβολικών αντιδράσεων των ακτιβιστών, όπως στην περίπτωση της  γαλλικής AirFrance, του  αερομεταφορέα που συνήθιζε να διακινεί πρωτεύοντα θηλαστικά σε εργαστήρια για σκοπούς έρευνας, που πιέστηκε από φιλοζωικές οργανώσεις να σταματήσει την «απαράδεκτη» διευκόλυνση που προσέφερε στους επιστήμονες.

Ήταν η ίδια πίεση που ανάγκασε την αεροπορική εταιρεία United Airlines να ανακοινώσει τη διακοπή της μεταφοράς εντός των ΗΠΑ και παγκοσμίως, πιθήκων που προορίζονται για πειράματα σε εργαστήρια. Αλλά και το αστυνομικό δελτίο έχει κατά καιρούς καταγράψει ανάλογα περιστατικά. Είναι χαρακτηριστικό ότι μέχρι το 2006 το FBI  στις ΗΠΑ ασχολήθηκε πολλές φορές με επιθέσεις που δέχτηκαν  ερευνητές και οι οικογένειες τους από διάφορες ομάδες, για εκφοβισμό.

Σύμφωνα με στοιχεία  του Γραφείου Αξιολόγησης Τεχνολογιών των ΗΠΑ υπολογίζεται ότι κάθε χρόνο 17 με 23 εκατομμύρια ζώα χρησιμοποιούνται στην έρευνα. Το 95% αυτών των πειραματόζωων είναι τρωκτικά που  προέρχονται από ειδική  για την έρευνα εκτροφή, το 4,25%   είναι κουνέλια, ινδικά χοιρίδια, πρόβατα, ψάρια, βάτραχοι, έντομα και μόνο το 0,75% των πειραματόζωων στην έρευνα αποτελούν οι πίθηκοι, οι γάτες και οι σκύλοι.

Η κάθε πλευρά πάντως, εμμένει στα επιχειρήματά της, και η σύγκλιση δεν επιτυγχάνεται, παρά τις προσπάθειες της επιστημονικής κοινότητας για την ορθολογική διαχείριση των πειραματόζωων, την προσφορά ενός καλού επιπέδου διαβίωσης σε αυτά και την στροφή εν μέρη σε άλλα πειραματικά μοντέλα. Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι η έρευνα βρίσκεται σε κίνδυνο, αν δεν αλλάξει η στρατηγική αντιμετώπισής της κεντρικά από το κάθε κράτος και όχι από μεμονωμένα άτομα ή ομάδες