ΡΩΜΙΟΙ (Γιατί Ρωμιοί)

12 Ιουλ 2015

SOS ΕΚΠΕΜΠΟΥΝ ΟΙ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΕΣ. Ασφυξία στους έμβιους οργανισμούς από την οξίνιση των ωκεανών

Ασφυξία στους έμβιους οργανισμούς από την οξίνιση των ωκεανών

Του Κοσμά Ζακυνθινού
kzakinthinos@pegasus.gr

Με οριστική εξαφάνιση απειλείται μεγάλη μερίδα των θαλάσσιων ειδών από τη δραματική αύξηση των επιπέδων οξίνισης των υδάτων, καθώς όπως προειδοποιούν οι επιστήμονες εάν η κλιματική αλλαγή συνεχισθεί με τον σημερινό ρυθμό, έως το 2100 οι ωκεανοί θα έχουν μέση στάθμη 30 εκατοστά υψηλότερη, το περιεχόμενό τους σε οξυγόνο θα είναι 2% μικρότερο και η οξίνισή τους θα έχει αυξηθεί κατά 70%.

Στη νέα προειδοποίηση που απηύθυναν οι επιστήμονες, επισημαίνουν ότι η ζωή στις θάλασσες του πλανήτη κινδυνεύει, αν δεν αντιμετωπισθεί η συνεχώς επιδεινούμενη οξίνιση, που προκαλείται από την απορρόφηση ολοένα περισσότερου διοξειδίου του άνθρακα.

Ασφυξία στους έμβιους οργανισμούς από την οξίνιση των ωκεανών

Συγκεκριμένα, 22 διακεκριμένοι επιστήμονες από διάφορες χώρες, με επικεφαλής τον ωκεανογράφο Ζαν-Πιέρ Γκατουζό του Εθνικού Ινστιτούτου Ερευνών της Γαλλίας (CNRS), σε παρέμβαση τους στο κορυφαίο «Science», κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου, καθώς οι ωκεανοί υπερθερμαίνονται, χάνουν το οξυγόνο τους και αντίθετα αυξάνουν το διοξείδιο του άνθρακα, με συνέπεια να γίνονται πιο όξινοι και αφιλόξενοι για τους έμβιους οργανισμούς (ψάρια, κοράλια κ.ά.).

Όπως αναφέρουν οι ερευνητές, το μέγιστο όριο των δύο βαθμών Κελσίου για την άνοδο της θερμοκρασίας του πλανήτη, το οποίο έχει τεθεί από τις κυβερνήσεις, ίσως να μην είναι αρκετό για να εμποδίσει τις δραματικές συνέπειες στις θάλασσες, ενώ αν ξεπερασθεί κι αυτό, τότε η κατάσταση μπορεί να γίνει ανησυχητική για τα θαλάσσια οικοσυστήματα και, κατ' επέκταση, για την ανθρωπότητα.

Ασφυξία στους έμβιους οργανισμούς από την οξίνιση των ωκεανών

Σύμφωνα με τις νέες εκτιμήσεις των ειδικών, οι ωκεανοί της Γης έχουν απορροφήσει σχεδόν το 30% του διοξειδίου του άνθρακα που έχει απελευθερωθεί στην ατμόσφαιρα μετά το 1750. Επειδή το διοξείδιο είναι ένα μέτρια όξινο αέριο, σταδιακά κάνει πιο όξινο το θαλασσινό νερό, δυσκολεύοντας την επιβίωση των θαλάσσιων οργανισμών. Από την άλλη, οι ωκεανοί έχουν λειτουργήσει ως αντίβαρο στην κλιματική αλλαγή, απορροφώντας πάνω από το 90% της υπερβάλλουσας θερμότητας, που δημιουργήθηκε στη βιομηχανική κοινωνία μετά το 1970. Όμως αυτή η έξτρα θερμότητα στα νερά κάνει όλο και πιο δύσκολη τη συγκράτηση του οξυγόνου μέσα στις θάλασσες.

Οι επιστήμονες θεωρούν ότι οι πολιτικοί ανά τον κόσμο έχουν δώσει πολύ λίγη προσοχή στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στους ωκεανούς. Όπως επισημαίνουν όμως, οι ωκεανοί παρέχουν στους ανθρώπους τροφή, ενέργεια, ορυκτά, φάρμακα και οξυγόνο, ενώ βοηθάνε στη ρύθμιση του κλίματος και του καιρού. Μάλιστα, όπως υπογραμμίζουν, ο άνθρακας που σήμερα οι άνθρωποι εκπέμπουν, θα αλλάξει τη Γη με τρόπο μη αναστρέψιμο για πολλές γενιές στο μέλλον. Η οξίνιση, η θερμότητα και η στάθμη των ωκεανών θα συνεχίσουν να αυξάνουν (ενώ το οξυγόνο τους να μειώνεται) για πολύ καιρό ακόμη, αφότου θα έχει σταθεροποιηθεί το διοξείδιο του άνθρακα στην ατμόσφαιρα.

Ασφυξία στους έμβιους οργανισμούς από την οξίνιση των ωκεανών

Επιπτώσεις στη βιοποικιλότητα
Προγενέστερες έρευνες αποδεικνύουν πως το θαλασσινό νερό είναι 23% πιο όξινο από ό,τι στις αρχές τις βιομηχανικής επανάσταση, τονίζοντας παράλληλα πως μέχρι το 2100 θα μπορούσε να φτάσει το 170%. Σε πολλά εργαστήρια του κόσμου έγιναν πειράματα τα τελευταία 20 χρόνια για να βρεθεί τι σημαίνει αυτό για τη ζωή μέσα στη θάλασσα.

Ο Ουλφ Ρίμπεσελ από το Κέντρο Ωκεανολογίας Helmholtz στο Κίελο έκανε το 2010 τα πρώτα πειράματα στην ανοιχτή φύση. Υπό συνθήκες προσομοίωσης σε τεράστιες κάψουλες δημιουργήθηκαν οι συνθήκες που εικάζεται ότι θα επικρατούν τις επόμενες δεκαετίες αναλόγως της ποσότητας διοξειδίου του άνθρακα που θα εκλύεται στην ατμόσφαιρα.

Ασφυξία στους έμβιους οργανισμούς από την οξίνιση των ωκεανών

Αυτά αλλά και άλλα πειράματα δείχνουν ότι η συνεχής οξίνιση των οργανισμών προκαλεί την ασβεστοποίηση των πολλών οργανισμών, δηλαδή δεσμεύουν περισσότερο ασβέστιο για την κατασκευή των σκελετών και των κέλυφών τους. Η οξίνιση των ωκεανών πλήττει τα κοράλλια, τα όστρακα, τα φίδια, τα αστεροειδή, τα ψάρια και άλλους οργανισμούς.

Οι επιστήμονες κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου και προειδοποιούν για σοβαρές οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις.

Ασφυξία στους έμβιους οργανισμούς από την οξίνιση των ωκεανών

Οι αλλαγές που παρατηρούνται στη θάλασσα λόγων της κλιματικής αλλαγής περνούν και στη διατροφική αλυσίδα. Ορισμένες περιοχές του πλανήτη, όπως οι τροπικές με τα κοράλλια θα έχουν περισσότερα προβλήματα από άλλες, υποστηρίζει ο Ρίμπεσελ. Αλλά και στις περιοχές των δύο πόλων θα καταγραφεί πρόβλημα διότι θα αυξηθεί η απορρόφηση διοξειδίου του άνθρακα από το κρύο νερό, όπως δείχνουν πειράματα που έγιναν στην Αρκτική.

Το νερό θα είναι τόσο όξινο που οι σκελετοί και τα κελύφη θα απορροφήσουν τόσο πολύ ανθρακικό ασβέστιο που θα διαλυθούν.

Εκτός από τα προβλήματα στο οικοσύστημα και στη διατροφική αλυσίδα οι επιστήμονες προειδοποιούν για το φαινόμενο ανάδρασης που με τη σειρά του ενισχύει περισσότερο την κλιματική αλλαγή. Οι επιστήμονες υποστηρίζουν ότι δεν είναι ακόμη πολύ αργά για να σταματήσει η οξίνιση των ωκεανών.

Ασφυξία στους έμβιους οργανισμούς από την οξίνιση των ωκεανών

Περίπου 1.500 νέα είδη βρέθηκαν στις θάλασσες
Συνολικά από τα 228.450 θαλάσσια είδη παγκοσμίως, από τα φύκια μέχρι τις μπλε φάλαινες, οι επιστήμονες διαπιστώνουν ότι υπάρχουν 500.000 έως 2 εκατομμύρια πολλαπλοί μονοκύτταροι θαλάσσιοι οργανισμοί που ακόμα είναι άγνωστοι.

«Τα βαθιά νερά της θάλασσας έχουν ελάχιστα διερευνηθεί μέχρι τώρα», όπως έχει επισημάνει ο Ian Mees, ο έτερος πρόεδρος του Παγκοσμίου Μητρώου Θαλάσσιων Ειδών. Πολλά είδη πιθανότατα θα εξαφανιστούν προτού καν βρεθούν, λόγω της ρύπανσης, της κλιματικής αλλαγής και της οξίνισης των ωκεανών.

Μέσα στο 2014 εντοπίστηκαν 1.451 νέα θαλάσσια είδη - περίπου τέσσερα ανά ημέρα. Σε αυτά, συμπεριλαμβάνεται το δελφίνι με την καμπούρα που βρέθηκε στην Αυστραλία, τα 139 σφουγγάρια, οι αστρικές γαρίδες της Νότιας Αφρικής και μια γιγαντιαία μέδουσα με δηλητηριώδη πλοκάμια περίπου 50 εκατοστά η οποία βρέθηκε στα ανοικτά της Αυστραλίας.

Από το 2008, στη Μεσόγειο θάλασσα βρέθηκαν περίπου 1.000 νέα είδη ψαριών -μαζί με τους 122 καρχαρίες, τα σαλάχια και τον νέο μπαρακούντα. Μέχρι σήμερα υπάρχουν περίπου 18.000 γνωστά είδη ψαριών.

Η θαλάσσια ζωή μπορεί να έχει μεγάλη οικονομική αξία - τα σφουγγάρια και τα μαλάκια είναι μεταξύ των ειδών που καταπολεμούν τον καρκίνο.

Ο Ian Mees, ο διευθυντής Θαλάσσιου Ινστιτούτου της Φλάνδρας στο Βέλγιο, δήλωσε ότι η θαλάσσια αναζήτηση για τη «γαλάζια βιοτεχνολογία» που βρίσκεται γύρω από τις ηφαιστειακές διεξόδους στον πυθμένα της θάλασσας, θα μπορούσε επίσης να βοηθήσει στην ανάπτυξη υλικών ανθεκτικών στη θερμότητα και τις τοξίνες. Η επανεξέταση των καταλόγων από 200 συντάκτες μείωσε κατά 190.000 τα γνωστά είδη και από τα 419.000 τελικά διαπιστώθηκε ότι γνωρίζουμε τα 228.450.

Ένα θαλάσσιο σαλιγκάρι είχε χτυπήσει το ρεκόρ των 113 περιγραφών καθώς οι επιστήμονες αγνοούσαν ότι είχε ήδη καταγραφεί από έναν Ιταλό ειδικό στη Βενετία το 1792. Τα βαθιά νερά των ωκεανών και των τροπικών κοραλλιογενών υφάλων ήταν μεταξύ των πρόσφορων τόπων για κυνήγι νέων ειδών, όπως λέει ο Mees. Ο Ινδικός Ωκεανός είναι σχετικά ανεξερεύνητος σε σχέση με τον Ατλαντικό και τον Ειρηνικό. Μεταξύ των θαλάσσιων ειδών που εντοπίστηκαν το 2014, ένα άκαρι που βρέθηκε στα ανοικτά του Πουέρτο Ρίκο πήρε το λατινικό όνομα Litarachna lopezae, από την τραγουδίστρια Τζένιφερ Λόπεζ. Ενώ, ένας επιστήμονας στη Βρετανία, ο Grant Stentiford, έδωσε σε ένα παράσιτο που επηρεάζει τα καβούρια στη Χιλή το όνομα Areospora rohanae, εμπνεόμενος από την κόρη του Rohana.